iPRES (11): Nederlandse bijdrage, DANS MIXED

De allerlaatste spreker van de conferentie is de eerste Nederlander die aan het woord komt tijdens deze iPRES 2009: René van Horik van DANS die het DANS MIXED project presenteert. Omdat DANS veel oude data-archieven heeft overgenomen, heeft het te maken met veel bestandsformaten, waarvan er ook al een aantal in onbruik zijn geraakt. Het gaat met name om databases. De strategie die DANS nu ontwikkelt, is om al die content om te zetten in een 'intermediate XML-formaat' en dat te archiveren. Wanneer het object wordt opgevraagd, wordt die intermediate XML weer omgezet in een dan geldend bestandsformaat. DANS noemt dit systeem 'smart migration', slimme migratie.

Uitgangspunt van de hele methodiek is dat XML een duurzaam formaat is. Het ontwikkelen van alle 'convertors', zowel aan de ingest kant als aan de toegangskant, is een arbeidsintensieve klus. René beëindigde zijn presentatie dan ook met een oproep aan de duurzaamheidscollega's om mee te werken aan het opbouwen van dit gereedschap. Hoewel het de laatste presentatie van de dag was, bleef het publiek alert en er kwamen de nodige vragen aan René. En niet van de minsten. In het publiek o.a. Chris Rusbridge van de DCC, David Rosenthal van LOCKSS, Stephen Abrams van de California Digital Library en vele anderen.

En toen was het allemaal afgelopen. Hoewel: als zoveel experts bij elkaar zijn, moet je daar gebruik van maken en dus zijn er een aantal conferenties en workshops aan vastgeknoopt. Ik  ga morgen naar de meeting van de International Internet Preservation Coalition. Met mijn netbook, uiteraard.

iPRES (10): case studies en gereedschappen

De laatste middag van de iPRES is gewijd aan een hele serie presentaties over tools, gereedschappen, concrete case studies - sommigen van jullie zullen denken: eindelijk 'het echte werk' ;-). De afsluiter komt uit Nederland: René van Horik van DANS met het MIXED project.

Technisch gaan de presentaties soms boven mijn pet; daar zijn andere bloggers beter in dan ik. Wat me opvalt is dat er veel aandacht in voor het authentiek opslaan van de data, de bit-stream preservering, en voor het opslaan van de nodige kopieën op andere plekken (systemen zoals LOCKSS). Wederom is het motto: als wij nu maar zorgen voor de eerste vijf jaar, dan zal de technologie van de toekomst de volgende stappen (migratie, emulatie, etc.) zetten.

Aan de orde komen o.a.: Chronopolis (datanetwerk met back-ups; Adrys Kozbial, UCSD Libraries); ContextMiner (een tool om het web te kunnen crawlen en zo collecties te vormen), iRODS (middleware voor gedistribueerde datanetwerken; Christopher Lee, University of North Carolina at Chapel Hill), software preservation (wat moet je allemaal wel niet bewaren om de software opnieuw te kunnen gebruiken; Esther Conway, University of York); de Preserv2 Registry (voor het linken van data en risico-analyse van digitale objecten; David Tarrant, University of Southhampton); onderzoek van Geoffrey Brown naar de problemen die je krijgt als je digitale bestanden probeert te openen maar niet beschikt over de originele fonts.

Jens Ludwig uit Goettingen heeft met collega's binnen nestor een soort gids ontwikkeld om de ingest zoveel mogelijk te standaardiseren. Ingest is volgens onderzoek van Beagrie  de duurste fase van de duurzaamheid (zie NCDD-rapport), bovendien willen aanbieders graag simpele procedures en is de ingest een belangrijke kwaliteitsfactor. Het liefst zou je zo'n proces willen standaardiseren, maar dat is bijna niet te doen. Dus heeft nestor een soort gids ontwikkeld om het proces wel zoveel mogelijk te stroomlijnen (Wege ins Archiv: ein Leitfaden voor Informationsubernahme in das digitale Langzeitarchiv). Het eerste advies leidt tot gelach in de zaal: Gebruik geen OAIS terminologie - die snapt geen hond (natuurlijk moet je zelf wel OAIS hanteren, maar je moet het anders formuleren voor de aanbieders). Advies 2: 'Ingest' moet een overdracht van verantwoordelijkheid zijn, geen technische overdracht. Advies 3: deel het proces op in behapbare brokken. Probeer niet volledig te zijn, maar ga voor een praktische 'voldoende'. nestor is de handleiding nu aan het testen. Een project om in de gaten te houden!

Interessant: een vertegenwoordiger van LOCKS merkt op dat de studie van Beagrie en zijn conclusie dat de ingest 43% van de totale kosten uitmaken, wellicht achterhaald is, omdat de onderzochte instellingen verouderde methoden gebruikten. Jens: als je veel verschillende aanbieders van data hebt, dan blijft ingest een zeer bewerkelijke en dus dure fase. Dat is in Nederland ook de ervaring van DANS.

foto: Abbey Smith, redacteur van het rapport Sustaining the digital investment.

iPRES(9): Samenwerken

Drie heel verschillende presentaties vanochtend (Micah Altman over onderzoeksdata; Martha Anderson (foto rechts) over de Amerikaanse collega van de NCDD NDIIPP en een panel over gedistribueerde opslag van digitale objecten) en toch komt er een rode draad bovendrijven die helemaal niet nieuw is, maar wel weer extra wordt aangezet: het probleem van duurzame toegankelijkheid is een probleem van samenwerkingsdynamiek. Niemand kan dit meer alleen doen, we moeten samenwerken, maar daar zijn we van nature niet zo goed in, dus moeten we daar systematisch aan werken. NDIIPP heeft daar al van het begin van de organisatie veel aandacht aan besteed. Dat is ook wel een beetje de aard van Martha "we are a people's network" Anderson, en wij Nederlanders zijn er vaak te nuchter voor om daar echt voor te gaan zitten (al dat softe gedoe), maar er is genoeg research die aantoont dat als je de dynamiek van samenwerking snapt, en waarom die soms maar niet van de grond lijkt te komen, dat je dan als samenwerkingsorganisatie effectiever je werk kunt doen. Als ik de geschiedenis van NDIIPP door Martha hoor vertellen, dan hoor ik een gestage stap-voor-stap aanpak: identificeren wie er in het netwerk actief zijn; bepalen wat hun rollen en belangen zijn; samenwerken in wat losse projecten; en nu de stap die NDIIPP de komende jaren wil zetten: het omzetten van een vrijblijvend netwerk in een formeel 'Digital Stewardship Network', waar een charter onder ligt waar handtekeningen op staan. Daar heeft men zeven jaar over gedaan. Over een van de criticasters van NDIIPP, die riep en roept dat NDIIPP een centraal digitaal duurzaamheidssysteem moet bouwen (Henry Gladney), zegt Martha: "Hey, this is America. People just won't accept that" - en die opmerking zou ook wel eens van toepassing kunnen zijn op de Nederlandse poldermentaliteit.

Liz Bishoff, die een eigen PLN (private local network) heeft opgezet in het LOCKSS systeem, verwoordde het net zo: als we naar duurzame toegankelijkheid kijken, dan is de technologie de zichtbare top van de ijsberg; onder water, en veel omvangrijker, zitten de uitdagingen op het gebied van organisatie en continuiteit. 'And we need to get into our wet suits, folks!'

iPRES (7): nestor wordt staande organisatie

De Duitse collega van de NCDD, het nestor netwerk, heeft een eerste projectfase afgesloten en Sabine Schrimpf vertelt hoe de organisatie nu verder gaat: een beetje zoals de NCDD, gesponsord door leden. Het doel van nestor blijft kennis en expertise te verspreiden, maar er is een nieuw doel aan toegevoegd: "thus, nestor is the starting point of a preservation network". Dat is nog net geen infrastructuur, maar het gaat wel die kant op. Men vraagt van lid-organisaties om specifieke taken op zich te nemen en daarvoor echt verantwoordelijk te zijn. Dat lijkt een beetje op de insteek van NDIIPP in de VS (waar we morgen meer over horen). Dat is niet helemaal toevallig, want Sabine heeft enkele maanden stage gelopen bij NDIIPP.

Een mooi citaat van Sabine: "Individual partners outshine the network" - en daar moet toch meer balans in komen als nestor als bundeling van krachten met name meer politieke invloed wil krijgen. De financiele basis van het nieuwe nestorr is ook nog niet sterk genoeg. Dat lijkt allemaal heel erg op de NCDD ...

foto: de gevel staat; de duurzaamheid zal blijken (Sausalito)

iPRES (6): de kosten, een horizon van 5 tot 10 jaar, en een tegengeluid ten aanzien van selectie

In Engeland loopt al enkele jaren het LIFE project, dat erop gericht is de kosten voor duurzame toegankelijkheid te leren begroten. Paul Wheatley van de British Library vertelt over dit project, terwijl mijn buurman in de zaal, Steve Knight van de National Archives van New Zealand mompelt: hier geloof ik dus niks van. We kunnen niet verder dan een paar jaar vooruitkijken. Daarna zal de techniek zo geëvalueerd zijn dat we met totaal andere maatstaven gaan meten.'

Altijd een onafhankelijke denker, die Steve. Hij is een van de weinige archivarissen die blijft roepen dat we ALLES moeten bewaren. Hij vindt het van weinig vertrouwen in de toekomst getuigt als we nu al gaan selecteren wat we wel en niet moeten bewaren. Hij ziet onze huidige opgave als vooral zoveel mogelijk materiaal verzamelen dat anders voor altijd verloren is. Omdat we weten dat de techniek zich snel ontwikkelt, zullen de volgende generaties ervoor zorgen dat die hoeveelheden altijd toegankelijk blijven.

Dat hoor ik trouwens vaker vandaag: 'forever is five to ten years' - met andere woorden: als wij er nu maar voor zorgen dat het materiaal de komende vijf tot tien jaar overleeft, dan zal de techniek die dan ontwikkeld is de volgende stappen wel zetten.

iPRES (5): infrastructuren

Helaas kon ik niet overal zijn vanmiddag, dus koos ik voor de parallelsessie infrastructuren.

De eerste spreker: Reinhard Altenhoener van Gottingen University Library met een lezing over een "national infrastructure for digital preservation" in Duitsland. Al snel wordt duidelijk dat deze nationale aanpak alleen de wetenschap betreft. Helaas biedt Reinhard vooral een lange lijst van problemen die we nog niet hebben opgelost en een lange to-do lijst. Heel herkenbaar, maar het voegt weinig toe aan de lijst die in het NCDD rapport staat.

Opmerkelijk: Reinhard vindt dat er in Duitsland momenteel genoeg aandacht is ontstaan voor het onderwerp e-infrastructuur. Daar denken we in Nederland toch wel anders over.

En nu de beroemde Stephen Abrams van de California Digital Library. 'An emergent micro-services approach to digital curation infrastructure.' Het uitgangspunt: de huidige infrastructuur is verouderd, we moeten iets nieuws verzinnen. Er is sprake van 'more stuff, smaller budget'. Wat ik ervan meekrijg is dat men vooral zoekt naar kleine eenheden met specifieke taken, die ieder voor zich gemakkelijker en goedkoper te ontwikkelen en onderhouden zijn, en die toch met elkaar een systeem vormen. Dan wordt het erg technisch ... dat blog ik niet bij. Maar na een vraag van David Giaretta wordt me duidelijk dat de intentie hier hetzelfde is als bij het iRODS project. Alleen gaat men hier uit van volledig zelfstandige eenheden die ook een geheel vormen.

En vervolgens naar Canada. Daar zijn de nationale bibliotheek en het nationaal archief vijf jaar geleden gefuseerd. De lezing (van Pam Armstrong en Johanna Smith) gaat over overheidsdocumenten. Ook in Canada was de overheidsinformatiehuishouding niet op orde, wat in 2003 leidde tot een vernietigend rapport en de nodige regels voor records management. Men denkt daar nu aan een centrale opslag voor overheidsdocumenten, wat het oogsten door Library and Archives Canada zal ondersteunen. Ook heeft men regels opgelegd en gereedschappen ontwikkeld om het gemakkelijker te maken te archiveren. Ik vraag me natuurlijk direct af hoe succesvol al deze inspanningen zijn. Daarop volgt niet meteen antwoord ... Dit blijkt het eerste jaar te zijn van een project dat vijf jaar gaat duren.

Robert Sharpe van Tessella presenteert het EU Planets project. Wie daar alles van wil weten moet 14 december naar Den Haag komen (zie http://www.ncdd.nl). Het onderdeel dat hier aandacht krijgt is een online enquete van Planets om te beoordelen in welke mate instellingen duurzaam beleid en een duurzame organisatie hebben. De conclusies zijn gebaseerd op 200 antwoorden van organisaties uit de Planets achterban. Dus is het niet vreemd dat 93% aangeeft dat men zich bewust is van het probleem. Maar daarvan heeft 52% nog geen duurzaamheidsbeleid. 85% van de respondenten zeggen dat ze een oplossing hebben, of daarmee bezig zijn. 77% gaat binnen 2 jaar geld investeren. Men verwacht, en dat is opmerkelijk, vooral "plug-and-play" gereedschappen aan te kopen. Dus geen oplossingen waaraan men zelf nog veel moet ontwikkelen. Als ik zo hoor wat bijvoorbeeld de KB en het NA zelf moeten doen aan de ontwikkeling van hun digitale archieven, lijkt die verwachting me redelijk onrealistisch, in ieder geval op dit moment.

Een slimme vragensteller stelt dat dit een onderzoek lijkt onder "early adopters". Die zijn het probleem niet in ons vakgebied. Het echte probleem zit bij al die individuen en organisaties die "in the mainstream" zitten en zich nog nauwelijks bewust zijn van het probleem. Waarvan akte!

iPRES (4): hoe belangrijk zijn virtuele werelden?

Henry Lowood van Stanford University presenteerde het project dat hij heeft opgezet om virtuele werelden als Second Life te archiveren. Zo'n project roept interessante vragen op: hoe echt is een virtuele wereld? Wat zegt zo'n wereld over onze cultuur? En wat moet je bewaren om er later iets over te weten te komen? De software is niet genoeg, je hebt ook allerhande data nodig over wat spelers van games gedaan hebben.

Aardige quote: "het eind van de wereld wordt geen big bang, maar een simpele "network error; server has shut down." En dan is alles foetsie ...

Aan de andere kant roept Henry's lezing bij mij de vraag op of we nu echt niet te ver gaan in onze bewaardrift. Moeten we echt alles bewaren? Wat levert dat alles later op?

En ja, terug naar Martha Anderson: die massa, die complexiteit, we zullen nog heel wat werk moeten verzetten voordat we daar vat op krijgen!

Live uit SF waar (buiten) de zon welig schijnt, de pelikanen in de baai duiken om vis te happen en aanwaaiende zeehonden bijna een plaag worden op Fisherman's Wharf.

iPRES (3): duurzaamheid is ook economische kwestie

Een aantal maanden geleden heeft een Blue Ribbon Taskforce een prima interimrapport opgeleverd: Sustaining the digital investment (zie eerdere blog off google de titel), over de economische kant van duurzame toegankelijkheid. Een aantal van de auteurs zitten vandaag op het podium van de iPRES om over het rapport te discussiëren: vlnr: Patricia Cruse (University of California repository), Abby Smith Rumsey, redacteur van het rapport; Paul Courant, een econoom, Martha Anderson (NDIIPP), Brain Lavoie (OCLC).

Vergeet niet dat 'duurzaamheid' niet alleen een technische zaak is, maar ook een kwestie van financiering en economie, benadrukte Brian Lavoie in zijn introductie. De task force formuleerde vijf eisen waar economische duurzaamheid aan moet voldoen:

• het nut moet erkend worden (de vraagkant)
• bestuurders moeten gemotiveerd worden om in actie te komen (aanbodkant)
• selectie!
• mechanismen om continue, efficiente toedeling van financiele middelen mogelijk te maken;
• goede organisatie en bestuurlijke verankering.

In de discussie benaderden diverse panelleden dat het langetermijnperspectief nauwelijks 'verkoopt'. Op de een of andere manier moeten we het probleem dichterbij brengen: het gaat niet om duurzaamheid maar de DINGEN die we bewaren; benadruk het nut dat objecten NU kunnen hebben, bijvoorbeeld voor onderwijs en onderzoek - dat argument doet wonderen bij het Amerikaanse Congress, vertelde Martha Anderson (NDIIPP).

Paul Courant, een econoom, had voor het publiek een ontnuchterende opmerking: 'Behalve de 300 mensen in deze zaal geeft geen mens om duurzaamheid." We staan weer met beide benen op de grond!

Martha Anderson benadrukte dat de problematiek waar bewarende instellingen voor staan in feite teruggebracht kan worden tot twee kwesties: omgaan met de HOEVEELHEID en de COMPLEXITEIT.

Hoe breng je vraag en aanbod bij elkaar, vroeg Smith. Courant benadrukte dat we  de spelregels zo veel mogelijk in een formeel kader moeten onderbrengen, en wel een SERIEUS kader, waarin op naleving wordt gecontroleerd.

Tot zover live uit San Francisco; excuses voor typfoutjes.

foto midden: netwerken; foto onder: economie in China Town.

iPRES (2): archieven van bedrijven

De opening van de iPRES is zeer Amerikaans: David A. Kirsch beijvert zich er al een aantal jaren voor om de archieven van bedrijven te redden. Bedrijven hebben immers een grote invloed op de samenleving en de geschiedenis van de samenleving, en zelf vernietigen zij hun eigen archieven het liefst zodra de kosten de baten te boven gaan. Zijn stelling: de samenleving kan er baat bij hebben die archieven te bewaren voor de geschiedschrijving. Iets om over na te denken.

foto: het KB e-Depot is hier goed vertegenwoordigd en netwerkt tijdens de lunch. Buiten in het zonnetje ...

iPRES (1)

'Bofkont!' mailde collega R.G. te T. toen hij hoorde dat ik morgenvroeg naar San Francisco vlieg voor de iPRES conferentie. En dat ben ik natuurlijk - tenminste, zodra ik die elf uur opgepropt in het vliegtuig heb overleefd. Zon, zee, palmbomen, Scott McKenzie's evergreen in het achterhoofd, dat kan niet meer stuk.

Hard werken wordt het ook. Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat in touw, zoveel mogelijk mensen spreken, zoveel mogelijk proberen te 'oogsten' aan informatie en ideeën.

En dan toch weer de helft moeten missen vanwege het fenomeen parallelsessies. Waarom zetten ze altijd sessies die ik hoog op mijn lijstje heb staan tegenover elkaar? Links een interessant Canadees project dat echt werk maakt van samenwerking met dataproducenten (een van de grootste uitdagingen waar we voor staan), en rechts het project TIPR, dat verschillende soorten repositories met elkaar wil laten samenwerken. Onmogelijke keuze, natuurlijk.

Bij voorbaat ingepland is de 'krijgsraad' met de collega's van de Engelse Digital Preservation Coalition en het Amerikaanse NDIIPP - NDIIPP maakt vorderingen met een ´stewardship charter´ waar ik alles van wil weten.

'If you're going to San Francisco, be sure to wear some flowers in your hair ...'