Ook cultureel erfgoed zoekt samenwerking duurzame toegankelijkheid

Het is een bijzondere week. Na de baanbrekende overeenkomst van de archieven besloot gisteren een brede delegatie uit het (museaal) cultureel erfgoed  dat ook de duurzame toegankelijkheid van digitaal cultureel erfgoed gezamenlijk moet worden aangepakt. Digitaal Erfgoed Nederland en Virtueel Platform hadden het initiatief genomen tot een strategisch overleg hierover. Aanleiding was de publicatie van de strategische agenda van de Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid (Toekomst voor ons digitaal geheugen, 2). Daarin werd de sector van het museaal cultureel erfgoed aangeduid als ‘te diffuus’ om op dit moment op te nemen in de plannen waarin met voortrekkerorganisaties gewerkt wordt aan de bouw van infrastructuren voor duurzame toegankelijkheid in diverse sectoren. Dat kon de sector niet op zich laten zitten. DEN en Virtueel Platform besloten daarop de sector uit de nodigen voor een goed gesprek.

Aan dit strategisch overleg namen deel (foto boven vanaf rechtsonder, met de klok mee) Ole Bouwman (NAi), Anne Vroegop (Cultureel Erfgoed NL), Annelies van Nispen (DEN), Marco de Niet (DEN), Floor van Spaendonck (Virtueel Platform), Reinier van ’t Zelfde (RKD), Wilbert Helmus (SIMIN, Fries Museum), Rob Hendriks (Rijksmuseum), Toine Berbers (Vereniging Rijksgesubsidieerde Musea), Margriet de Jong (Nederlandse Museum Vereniging), Dirk Houtgraaf (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Annemarie Kremer (Theater Instituut NL), Maaike Tonen (OCW DCE, vertrokken voor de foto werd genomen) en Inge Angevaare (NCDD; achter de camera). Enkele andere genodigden moesten wegens agendaproblemen verstek laten gaan: Gaby Wijers van NIMk, Jos Taekema van Museum Volkenkunde en Kees Hendriks van Naturalis.

Het strategisch overleg krijgt een vervolg, want na de principebeslissing zal het hoe en wat nader moeten worden uitgewerkt. Zo moet worden ingevuld wie het samenwerkingsverband gaat vertegenwoordigen naar OCW en naar in de NCDD. DEN en Virtueel Platform hebben zich bereid verklaard dit oprichtingsproces te trekken. Er volgt een verslag dat breed verspreid gaat worden.

Aan het eind van de bijeenkomst zei Wilbert Helmus van de Friese Musea/SIMIN: ‘Hulde aan DEN en Virtueel Platform voor dit initiatief. Want er moet iets gebeuren. Het is niet dat we niet wilden samenwerken, maar het kwam er gewoon nooit van. Dit is een mooi begin.’

T-day! Toekomst voor ons digitaal geheugen (2)

Al met al hebben we er twee jaar aan gewerkt, dus 9-6-2010 zal bij mij minder de boeken in gaan als de dag van de (zoveelste) verkiezingen, maar meer als de dag waarop we het boekje
Toekomst voor ons digitaal geheugen (2): strategische agenda voor duurzame toegankelijkheid mochten aanbieden aan OCW. En aan velen onder jullie, uiteraard, maar dat gaat veelal per post of in persoon tijdens een van de evenementen de komende tijd. Wie de gedrukte versie misloopt de komende tijd, netwerkt niet genoeg ;-), maar mag mij altijd nog een mailtje sturen. Of het met de digitale versie doen, natuurlijk.

Is het een mooi boekje geworden, qua tekst en qua beeld? Ik heb er met veel plezier aan gewerkt, dus ik hoop van wel, maar ik laat het definitieve oordeel graag aan jullie.

Geeft het boekje antwoord op alle vragen? Dat nu weer niet. Er zit geen kant-en-klare infrastructuur in voor duurzame toegankelijkheid. Maar er zitten wel veel aanzetten in en in elk geval een proces waarbij niemand meer in z'n eentje van alles gaat proberen te realiseren, maar de gezamenlijkheid als norm wordt neergezet.

Waarom het Toekomst (2) heet? Omdat het onderliggende rapport, de analyse, die alleen online is gepubliceerd, eigenlijk het eerste deel was van een tweeluik en daarom nu is herdoopt in Toekomst (1). Deel 2 bevat de strategische vertaling en maakt het geheel af.

Lezen, zou ik zeggen. En om antwoord te geven op een vraag die Hans Jansen (KB) stelt op blz. 35: ja, ik denk dat de termijn van vijf jaar waarover de NCDD het steeds heeft, vandaag is ingegaan. Werk aan de winkel.


Foto: Aanbieden bij OCW, vlnr Bas Savenije, Hans Jansen (KB), Jacqueline Slats (Nationaal Archief), Louise Perbal en Babs van den Bergh (OCW-OWB). Ondergetekende zoals gebruikelijk achter de camera.

NCDD congres haalt Radio 1

Op de wat vermoeide ochtend na de NCDD werkconferentie (we hebben er een glaasje op gedronken, dat begrijpt u), overheerst tevredenheid. Een mooie opkomst (bijna 100 deelnemers), geanimeerde discussies in de break-outsessies, brede steun voor het rapport Toekomst voor ons digitaal geheugen, en een doorklinkende bereidheid om echt samen aan het werk te gaan - dat zijn resultaten waar je tijdens de voorbereidingen alleen maar op kunt hopen. Er kwam zelfs een onverwachte bonus bij: we kregen media-aandacht voor dit toch wel abstracte onderwerp. Vlak voor aanvang van de conferentie mocht ik in drie minuten aan Goedemorgen Nederland Radio (opname vanaf 55.20) uitleggen waar duurzame toegankelijkheid om draait. Dat die media-aandacht broodnodig is, bleek wel uit de break-outsessies: alle sectoren (overheid/archieven, cultuur/erfgoed en wetenschap) zetten 'gebrek aan bewustzijn' nog steeds bovenaan hun lijstje met knelpunten. We kunnen de mooiste digitale depots bouwen, maar als de ambtenaren en wetenschappers die de informatie produceren de risico's en beheersmaatregelen niet op hun netvlies hebben staan, komen we er nog niet.

Lastig is ook dat we nog steeds moeite hebben om dat verhaal echt goed over het voetlicht te brengen. Martin Berendse van het Nationaal Archief daagde het publiek in zijn breakout-sessie uit om de urgentie van het probleem in maximaal twee minuten uit te leggen aan de formateur van het volgende kabinet. Dat bleek nog niet mee te vallen. Maar er is een begin: onderzoek heeft uitgewezen dat een ambtenaar 25% (!) van zijn tijd doorbrengt met het zoeken naar informatie. Als we die tijd nu eens zouden kunnen halveren, dan heb je het begin van een echte business case.

'Doen' was sowieso een veel gehoorde term. Al sinds 1988 verschijnen er rapporten over hoe slecht het met de informatiehuishouding is gesteld. 'Zijn we sindsdien eigenlijk veel opgeschoten?' vroeg een deelnemer zich af. De break-outsessie overheid stak dan ook moedig de hand in eigen boezem: misschien hebben wij ook wel te lang gepraat en geschreven op zoek naar de 'ideale' oplossing die er nog niet is en er misschien wel nooit zal komen. We moeten pragmatischer worden, aan de slag gaan ook als er nog geen garanties zijn.

Doen, dus, maar wie wat precies? Aan het eind van het congres keek de zaal vooral naar het NCDD-bestuur, een afvaardiging waarvan op het podium in het panel zat, en keek het NCDD-bestuur naar de zaal voor input. Dat leek even een lastig momentje voor dagvoorzitter Yola de Lusenet. Want natuurlijk is het bestuur hard aan het nadenken over de strategie voor de volgende jaren, maar was gisteren het moment nog niet rijp om daarover te praten. Met de input van het (nu gedragen) rapport en de conferentie zal het bestuur daar de komende maanden knopen over doorhakken en een strategienota publiceren. Maar het panel maakte al wel duidelijk dat de NCDD een makelaarsfunctie ambieert, wil optreden als coördinator, maar meer ook niet. René Smit van de Vrije Universiteit, die voorzitter is van de NCDD, wees in zijn slotwoord op de eigen verantwoordelijkheid van iedere organisatie.

Tot zover wat eerste impressies. Volgende week publiceren we een inhoudelijk completer verslag op de NCDD-website. Inmiddels heeft Ingmar Koch over de conferentie geblogd op de ED3blog. Met dank voor de GMNL link, Ingmar.

PS: Ter geruststelling: er gingen natuurlijk ook dingen mis. De broodjes waren te lekker, zodat men er meer van nam dan we gepland hadden, en we dus ineens tekort hadden; de zaaltechnicus stond een half uur voor aanvang nog in de file; vanwege allerhande agendaproblemen moest ik een bestuursvergadering in de lunchpauze proppen; en de rapporteurs van de break-outsessies zochten tevergeefs naar een laptop in een zaal die een (weggewerkte) vaste computer heeft. Het is dankzij mijn onvolprezen KB-collega Frédérique Vijftigschild dat alles toch nog op zijn pootjes terechtkwam.

Foto's van boven naar beneden: De eerste echte NCDD-conferentie was een mijlpaal die vroeg om gebakjes; de zaal luistert naar uw blogger; de break-outsessie overheid; in de hal tussen KB en NA waakt Erasmus over de NCDD; het panel met v.l.n.r. Marco de Niet (DEN), Ron Dekker (NWO), Melle de Vries (KNAW) en Kàto Vierbergen (Ministerie van Binnenlandse Zaken); dynamisch netwerken bij de NCDD. Foto's 2 en 4 gemaakt door de KB, Jacqueline van der Kort.

Met blijdschap geven wij kennis ...

Het eerste deel van DE klus voor 2009 is geklaard: de interimrapportage van de Nationale Verkenning Digitale Duurzaamheid, Toekomst voor ons digitaal geheugen, heb ik nog net voor de komkommertijd op internet kunnen zetten (zie linkerkolom).

Een collega vroeg me of ik er tevreden over was, en daar had ik geen kant-en-klaar antwoord op. Je hoopt altijd op meer: meer concrete handvatten, meer duidelijke actielijnen. Maar als één ding duidelijk is geworden in dit hele traject dan is het wel dat de werkelijkheid heel veel verschillende gezichten heeft en dat het werkveld nog erg jong is, dat ideeën nog niet uitontwikkeld zijn. 'We denken met zijn allen nog steeds te analoog,' zei een NCDD bestuurslid daar laatst over.

Maar het is een begin, een eerste inventarisatie van hoe Nederland ervoor staat qua duurzame toegankelijkheid - en dat over de hele breedte van de publieke sector: wetenschap, cultuur, overheid.

Het woord is nu aan jullie, lezers: kom met commentaar, met suggesties en ideeën over hoe we die Nederlandse infrastructuur moeten inrichten. Meld je aan voor de werkconferentie van 18 september en doe mee aan het debat.

Ik ga nu een paar weken vakantie houden, ook op de blog. Ik wens ons allen een mooie zomer en tot in augustus!